AMPUTACJE
Amputacje wykonuje się, gdy nie można zachować kończyny. Najczęściej wykonuje się je z powodu:
-wypadków
-ciężkich poparzeń lub odmrożeń
-niektórych chorób naczyń np. choroba Burgera
-zakażeń
-choroby nowotworowej
KOŃCZYNA DOLNA
- AMPUTACJA POWYŻEJ KOLANA.
Zniekształcenie: ustawienie kikuta w zgięciu i odwiedzeniu.
A. CEL STOSOWANYCH ZABIEGÓW:
-przyspieszenie gojenia i zmiękczenie blizny
-nadanie kikutowi kształtu odwróconego stożka
-likwidowanie obrzęku
-zapobieganie rozwojowi zniekształceń (przykurczów)
-wzmocnienie mięsni i przywrócenie czucia w kończynie
-przywrócenie pełnej ruchomości w pozostałych stawach
-nauczenie pacjenta posługiwania się protezą i nauka chodzenia.
B. OKRES PRZED ZAPROTEZOWANIEM
1) FIZYKOTERAPIA:
-promieniowanie UV i IR
-jonoforeza
-prądy DD
-prądy interferencyjne
-masaż podwodny
-diatermia krótkofalowa
-galwanizacja
-ultradźwięki
-laser
-magnetoterapia
2)MASAŻ
Cele:
-opracowanie blizny
-przeciwdziałanie, likwidacja obrzęku
Wykonujemy- drenaż limfatyczny w obrębie stawu biodrowego, pachwiny, uda( kilkakrotnie opracowujemy węzły chłonne pachwinowe).
GDY NIE MA JUŻ OBRZĘKU:
a) masaż co drugi dzień, na zmianę:
-1 dzień: kkg, obręcz barkowa, odcinek C i Th, grzbiet
-2 dzień: zdrowa kd, obręcz biodrowa, odcinek L i S
b) usuwamy zrosty głębokie w kikucie (opracowanie blizny, zmiękczenie)
c) usuwanie przykurczów:
•rozluźniający masaż klasyczny grupy bocznej i przedniej uda- głaskanie, rozcieranie, < ugniatanie podłużne, łagodna wibracja poprzeczna
•masaż pobudzający mięsnie grupy przyśrodkowej i tylnej uda i mięśnia pośladkowego
wielkiego- intensywne głaskanie, rozcieranie, ugniatanie podłużne i poprzeczne, delikatne oklepywanie, intensywna wibracja podłużna, roztrząsanie.
d) kształtowanie kikuta:
•odpowiednie bandażowanie
•masaż wszystkich powierzchni uda:
-głaskanie całymi dłońmi
-głaskanie stawami między paliczkowymi
-rozcieranie całymi dłońmi
-rozcieranie oburącz
Po kilku zabiegach dołączamy:
-rozcieranie kłębami
-ugniatanie jednorącz i oburącz
-uciski pierścieniowe
-roztrząsanie
-wałkowanie
e) hartowanie kikuta- oklepywanie grzbietową strona palców, szczypanie po wszystkich stronach uda
f) zaniki mięśniowe usuwamy po usunięciu przykurczów poprzez masaż izometryczny, gdzie czas napięcia stopniowo wydłużamy maksymalnie do 40 sekund.
3) KINEZYTERAPIA:
-2-3 dni po zabiegu pozycje ułożeniowe, wyciągi zapobiegające nieprawidłowemu ułożeniu kikuta
-na noc specjalne bandażowanie kikuta (prawidłowy kształt)
-ćwiczenia czynne 1-6 razy dziennie
-ćwiczenia z dawkowanym oporem ręcznym lub bloczki
-gimnastyka ogólnie usprawniająca
C. OKRES PO ZAPROTEZOWANIU
1) CEL-podniesienie ogólnej wydolności
2) FIZYKOTERAPIA:
-promieniowanie UV
-jonoforeza ogólna
-natryski deszczowe
-bicze szkockie
-kąpiele solankowe
-zabiegi okresu przed zaopatrzeniem
3) MASAŻ wzmacniający siłę i sprawność, stosujemy wszystkie techniki, w zależności od potrzeby masujemy:
-kkg i obręcz barkowa (pacjent porusza się o kulach ważna jest siła rąk)
-kończyna zdrowa dolna (znaczna część ciężaru będzie na nią przenoszona)
-grzbiet z kręgosłupem (wzmacnianie tych mięsni zapobiega powstawaniu przeciążeń mm grzbietu i skrzywień przy niesymetrycznym jego obciążaniu)
4) KINEZYTERAPIA:
-nauka chodzenia na tymczasowej protezie
-nauka zakładania, ściągania, stanie w protezie, obciążane, koordynacja ruchów
-chodzenie w poręczach o kulach, siadanie, wstawanie, padanie, chodzenie po schodach.
- AMPUTACJA PONIŻEJ KOLANA
Osoby te nie wymagają intensywnej rehabilitacji. Mięsnie poniżej kolana pozbawione przyczepów ulęgają zanikowi- kikut ulega stwardnieniu i ścieczeniu. Celem rehabilitacji jest utrzymanie ruchomości stawu kolanowego poprzez prowadzenie ćwiczeń mięśnia czworogłowego uda i mięsni zginających podudzie.
Kikut ustawia się w pozycji zgięciowe w stawie kolanowym. Wykonujemy:
-masaż pobudzający na przedniej stronie uda (energiczne głaskanie, rozcieranie, ugniatanie)
-masaż rozluźniający na tylnej stronie uda i na mięśniu brzuchatym łydki- delikatne głaskanie rozcieranie
KOŃCZYNA GÓRNA
Przy leczeniu te same zasady, co w kończynie dolnej, należy utrzymywać ruchomość w stawach, ćwiczyć mięsnie. Stosujemy te same zabiegi, co w amputacjach powyżej kolana. Masaż i kinezyterapia- schemat ten sam.
- AMPUTACJA POWYŻEJ STAWU ŁOKCIOWEGO
Kikut ustawia się w zgięciu, odwodzeniu i rotacji wewnętrznej:
-masujemy rozluźniająco mięsnie odpowiedzialne za to ustawienie
-masujemy pobudzająco mięsnie prostujące i przywodzące staw ramienny- rozcieranie, ugniatanie i oklepywanie - AMPUTACJA PONIŻEJ STAWU ŁOKCIOWEGO
Ważne jest utrzymanie pełnego zakresu ruchu w stawie łokciowym:
-masujemy rozluźniająco mięsnie prostujące staw łokciowy i nawracające przedramię
-masujemy pobudzająco mięsnie zginające staw łokciowy i odwracające przedramię.